Análise dos acordos da Audiencia Provincial de Ourense sobre os MASC

Desde la publicación de la Ley Orgánica 1/2025, de 2 de enero de medidas en materia de eficiencia del Servicio Público de Justicia (en adelante LO 1/2025), nos hemos encontrado con un mosaico de acuerdos de unificación de criterios,  adoptados por los jueces y juezas, así como LAJs, de los distintos Tribunales de Instancia de nuestro país, que, lamentablemente y pese a su loable intención, han generado una importante inseguridad jurídica, como consecuencia de la disparidad de criterios existentes en todo el territorio nacional.

Como consecuencia desa disparidade de criterios, desde que entrou en vigor a LO 1/2025, fomos coñecendo resolucións xudiciais na aplicación dos MASC que están a inadmitir in limine litis as demandas presentadas á hora de interpretar, entre outras cuestións, a Oferta Vinculante Confidencial (en diante OVC), regulada no artigo 17 da LO 1/2025.

Por sorte, as Audiencias Provinciais xa comezaron a resolver algún dos recursos formulados fronte á inadmisión de demandas, por non cumprir a parte demandante co requisito de procedibilidade.

Entre esas resolucións cómpre salientar o Auto da Sección 6ª da Audiencia Provincial de Málaga, de 6 de xuño de 2025 (ROJ: AAP MA 535/2025), no que se declara que o requisito de procedibilidade afecta directamente a todos os procesos monitorios, sexan os propios da Lei 1/2000 ou, no seu caso, da especialidade marcada pola Lei 49/1960 (débedas comunitarias); e o Auto da Sección 8ª da Audiencia Provincial de Alacant, de 18 de xullo de 2025, no que se analizan os artigos 403 LEC, 5 e 17 LO 1/2025, sobre a OVC, a notificación por correo electrónico, a emenda do requisito de procedibilidade e o principio pro actione.

O Pleno Xurisdicional da Sala do Civil da Audiencia Provincial de Ourense (en diante, AP de Ourense), adoptou o acordo de 4 de xullo de 2025 para unificar criterios e coordinar prácticas procesuais ante as reformas operadas polo RDL 6/2023 e a LO 1/2025, cun total de 15 acordos que, persoalmente, considero de sumo interese e que paso a comentar respecto daqueles puntos que afectan ao requisito de procedibilidade:

Os maxistrados da AP de Ourense son partidarios da conciliación ante os LAX para aplicar a procedibilidade dos MASC.

Sobre os diferentes medios axeitados para cumprir co requisito de procebilidade:

1. «A conciliación ante o/a Letrado/a da Administración de Xustiza constitúe un medio axeitado de solución de controversias para dar cumprimento ao requisito de procedibilidade esixido na nova regulación, conforme aos artigos 5 e 14 da LO 1/2025». (acordo 1º).

Cómpre lembrar que a regulación a atopamos nos artigos 139 a 148 da Lei de Xurisdición Voluntaria 15/2015, do 2 de xullo.

1. «O mecanismo previsto no artigo 7 do RDL 8/2004, do 29 de outubro, polo que se regula a Lei sobre Responsabilidade Civil e Seguro na Circulación de Vehículos a Motor, constitúe un medio axeitado de solución de controversias, non sendo necesaria a realización de actividade negociadora adicional para dar cumprimento ao requisito de procebilidade (acordo2º)».

Sobre a formulación e recepción polo destinatario da solicitude, invitación ou proposta de negociación e da oferta vinculante:

1. «Admitiranse como medios de comunicación os seguintes: correo postal con acuse de recibo, burofax, buromail ou correo electrónico, cando no contrato se estipulase como medio de comunicación entre as partes ou o destinatario respondese por tal medio á proposta inicial, así como calquera outro medio que permita deixar constancia do envío e da recepción (acordo 3º)».

Sobre o carácter recepticio da comunicación, a constancia razoable e o criterio da recepción co principio de autorresponsabilidade ou de razoable posibilidade de coñecemento da recepción do requirido, pronunciouse a Sala 1ª do TS a través das sentenzas ditadas polo Pleno, de 20 de decembro de 2022 (Roj: STS 4492/2022) e de 21 de decembro de 2022 (Roj: STS 4491/2022).

Igualmente, a Sala 1ª do TS, na súa sentenza de 22 de xuño de 2022 (Roj: STS 2462/2022), resolve que a natureza recepticia, que corresponde a toda notificación ou requirimento legalmente practicado, esixe a colaboración do destinatario, no sentido de que admita e non obstaculice de maneira intencionada ou neglixente a súa recepción, de tal xeito que a frustración da súa práctica non corresponda a causas que lle sexan directamente imputables e non ao requirido.

A Sala 1ª do TS, na sentenza de 14 de setembro de 2022 (Roj: STS 3261/2022), analizou o sistema de comunicacións electrónicas como medio habitual de notificación a un terceiro, nese suposto para a inclusión dun terceiro nun rexistro de solvencia e que tanta xurisprudencia contraditoria xerara cos envíos masivos de cartas, sen constancia da súa recepción.

Como acertadamente resolve o recente Auto da Sección 8ª da AP de Alacant, do 18 de xullo de 2025, «as normas deben axustarse á realidade social do tempo en que han de ser aplicadas (art. 3.1 CC)» e, efectivamente, o correo electrónico é o medio de comunicación ordinario no tráfico mercantil.

A normativa comunitaria e a nacional regularon o sistema de comunicación a través do correo electrónico, coa intervención dun terceiro de confianza que actúa como Operador de Servizo de Entrega Electrónica Certificada (art. 3, ap. 36 do Regulamento EIDAS [REGLAMENTO (UE) núm. 910/2014 DO PARLAMENTO EUROPEO E DO CONSELLO, do 23 de xullo de 2014] e a Lei 6/2020, do 11 de novembro).

1. «Para considerar cumprido o requisito de procedibilidade abonda con acreditar a realización dun único intento de negociación, a través dos mecanismos indicados no acordo 3º, sen que caiba condicionar a validez do intento de solución extraxudicial á realización dunha rebaixa, renuncia ou transacción por parte da persoa demandante» (acordo 4º).

Sobre a posible inconstitucionalidade de obrigar o acredor a realizar unha rebaixa ou renuncia ao seu dereito, pronunciouse nas conferencias que impartiu no ICAB o Catedrático de Dereito Procesual Vicente Pérez Daudi, así como no artigo que publicamos conxuntamente en Diario La Ley («A reclamación dun crédito dinerario: a oferta vinculante confidencial e a actividade negociadora», Diario LA LEY, nº 107).

Nese mesmo senso tamén se pronunciou a Sección 8ª da AP de Alacant, no Auto comentado do 18 de xullo de 2025, resolvendo no Fundamento de Dereito segundo, apartado 4º: «Vemos que o esixido ao oferente é o ofrecemento ao debedor da posibilidade de cumprir coa súa obriga sen necesidade de proceso xudicial. A lei non regula o contido desa oferta, podendo o acredor ofrecer unha quita (xa do principal, xa dos xuros) ou un aprazamento, mais sen que iso sexa indispensable. Non se pode obrigar o acredor a renunciar, total ou parcialmente, ao crédito para que sexa válida, co pretexto de que, se non o hai, non cabe predicar a existencia de negociación, pois iso implicaría tanto como impoñer un sacrificio inxustificado para poder acceder aos Tribunais, con quebra do dereito á tutela xudicial efectiva, e na práctica unha expropiación da súa posición xurídica sen indemnización algunha como requisito para o exercicio do dereito fundamental de acceso á tutela xudicial, o cal é inasumible».

Las demandas que interpongan los consumidores bastará con la reclamación extrajudicial que se viene interponiendo hasta ahora.

Sobre as demandas nas que se exerciten accións individuais promovidas por consumidores ou usuarios:

1. «No caso de demandas nas que se exerciten accións individuais promovidas por consumidores ou usuarios, sen prexuízo da posibilidade de acudir aos medios alternativos de solución de controversias previstos na lei, abonda, para o cumprimento do requisito de procedibilidade, coa formulación dunha previa reclamación extraxudicial á empresa ou profesional co que se contratase, de conformidade coa D.A. 7ª da Lei Orgánica 1/2025, do 2 de xaneiro, de medidas en materia de eficiencia do Servizo Público de Xustiza e cos artigos 439.5 e 439 bis da LEC» (acordo 5º).
2. «Ás reclamacións extraxudiciais citadas no punto precedente non lles resulta de aplicación o prazo dun ano para interpoñer demanda previsto no artigo 7.3 do capítulo I do Título II da Lei Orgánica 1/2025, do 2 de xaneiro, de medidas en materia de eficiencia do Servizo Público de Xustiza. Por iso, para a interposición das demandas nas que se exerciten accións individuais por parte de consumidores e usuarios, enténdese cumprido o requisito de procedibilidade cando a persoa demandante formulase tal reclamación extraxudicial, independentemente da data en que esta tivera lugar» (acordo 6º).
3. «Nos litixios nos que se exercite unha acción de nulidade contractual con fundamento no carácter usurario dos xuros remuneratorios pactados, esixirase como requisito de procedibilidade ter acudido previamente a un MASC, pois, ao non tratarse dunha materia específica de consumidores e usuarios, non cabe considerar cumprido o requisito de procedibilidade coa formulación dunha reclamación extraxudicial» (acordo 7º).

Neste acordo aplica a Audiencia, ao meu xuízo, a doutrina da Sala 1ª do TS fixada nas súas sentenzas de 2 de febreiro de 2021 (Roj: STS 266/2021) e 5 de marzo de 2025 (Roj: STS 836/2025), respecto da prevalencia da normativa nacional sobre a europea.

Artículo publicado en Economist&Jurist