A norma permitirá a milleiros de profesionais trasladar voluntariamente ao sistema público os dereitos económicos acumulados nas mutualidades, aínda que deixa fóra aquelas persoas que xa teñen a condición de pensionistas.
O Congreso dos Deputados aprobou definitivamente este xoves, 23 de xullo de 2026, a reforma da Lei Xeral da Seguridade Social que regula a denominada Pasarela ao RETA, unha medida longamente reivindicada por avogados/as, procuradores/as e outros/as profesionais adscritos a mutualidades alternativas.
A aprobación culmina unha tramitación parlamentaria iniciada en 2024 e abre a posibilidade de que milleiros de mutualistas poidan transferir voluntariamente á Tesouraría Xeral da Seguridade Social os dereitos económicos acumulados durante a súa permanencia nestas entidades.
A transferencia suporá a incorporación obrigatoria e irreversible ao Réxime Especial de Traballadores Autónomos pola actividade profesional que deu orixe ás achegas. As persoas interesadas disporán dun prazo dun ano desde a entrada en vigor do regulamento para solicitar individualmente o seu acceso á pasarela.
O desenvolvemento regulamentario será determinante
A aprobación parlamentaria non implica que o procedemento poida iniciarse de maneira inmediata. O Goberno dispón agora dun prazo máximo de tres meses para desenvolver regulamentariamente a norma e concretar as condicións de acceso, o procedemento de transferencia e a conversión dos fondos acumulados en períodos recoñecidos de cotización ao RETA.
Con carácter xeral, para realizar esta conversión tomarase como referencia a base mínima de cotización que lle correspondería ao profesional no RETA, aplicándolle un coeficiente de mellora situado entre o 0,67 e o 0,87, destinado a ter en conta as diferenzas existentes entre as continxencias cubertas por ambos os dous sistemas.
A norma contempla un tratamento máis favorable para aquelas persoas que teñan cumpridos 52 anos ou máis o 31 de decembro de 2026. Nestes casos, cada mes completo de alta e cotización na mutualidade alternativa poderá computarse como un mes completo de alta no RETA, para os efectos de determinar a porcentaxe aplicable á base reguladora da súa futura pensión de xubilación. Tamén se recoñece de forma específica o tempo durante o cal determinados profesionais estiveron obrigatoriamente integrados en mutualidades substitutivas antes de que estas pasasen a ser alternativas.
A transferencia dos dereitos económicos estará exenta de tributación polas operacións derivadas deste proceso.
As persoas mutualistas xubiladas quedan excluídas
Un dos aspectos máis controvertidos do texto aprobado é a exclusión de quen xa teña a condición de pensionista dun réxime público ou da propia mutualidade alternativa. A única excepción prevista afecta ás persoas que perciban unha pensión de viuvez.
Esta limitación deixa fóra a algúns dos profesionais que se atopan nunha situación económica máis vulnerable despois de ter cotizado durante décadas e percibir actualmente prestacións que, nalgúns casos, apenas alcanzan os 400 ou 600 euros mensuais. Asociacións e colectivos mutualistas consideran, por iso, que a aprobación constitúe un avance importante, pero non unha solución completa.
A lei representa un paso fundamental despois de tres anos de diálogo institucional e reivindicacións, aínda que o texto non incorpora todas as demandas formuladas pola profesión. O desenvolvemento regulamentario será agora decisivo para garantir seguridade xurídica, flexibilidade e unha resposta adecuada ás distintas situacións persoais e profesionais.
Un punto de partida, non o final das reivindicacións.
Ademais de regular a Pasarela ao RETA, a reforma introduce novas obrigas de transparencia para as mutualidades, que deberán informar periodicamente sobre a evolución dos fondos e facilitar a documentación necesaria para reforzar a súa supervisión e control.
Tamén establece unha equiparación progresiva das achegas realizadas ás mutualidades alternativas coas cotas do RETA. Estas achegas alcanzarán o 86 % en 2026, o 93 % en 2027 e o 100 % en 2028. O Goberno deberá, así mesmo, elaborar antes do 31 de decembro de 2030 un informe sobre o funcionamento do réxime de alternatividade e o seu posible mantemento ou reforma.
A aprobación definitiva da Pasarela ao RETA constitúe un fito histórico conseguido grazas á mobilización sostida de milleiros de mutualistas, entre os que se atopan moitas persoas colexiadas deste ICA.
Porén, o proceso non remata coa votación celebrada no Congreso. A atención céntrase agora na publicación da lei, no seu desenvolvemento regulamentario e na procura dunha solución para aquelas persoas que continúan excluídas, especialmente os mutualistas xa xubilados que perciben prestacións insuficientes tras toda unha vida de exercicio profesional.
Galician 
Spanish