{"id":1714,"date":"2026-06-22T11:44:16","date_gmt":"2026-06-22T09:44:16","guid":{"rendered":"https:\/\/icaourense.gal\/?p=1714"},"modified":"2026-06-22T12:21:12","modified_gmt":"2026-06-22T10:21:12","slug":"el-senado-ante-el-espejo-de-los-mutualistas-justicia-material-o-parche-legislativo","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/el-senado-ante-el-espejo-de-los-mutualistas-justicia-material-o-parche-legislativo\/","title":{"rendered":"O Senado ante o espello dos mutualistas. \u00bfXustiza material ou parche lexislativo?"},"content":{"rendered":"

Marta G\u00f3mez Alvarez, decana del Ilustre Colexio da Avogac\u00eda de Ourense<\/strong><\/p>\n\n\n\n

En el art\u00edculo publicado el pasado mes de mayo, titulado Una Pasarela Justa para no Dejar a Nadie Atr\u00e1s,<\/a> defin\u00eda la situaci\u00f3n de los miles de profesionales mutualistas alternativos no como un conflicto sectorial, sino como un desaf\u00edo a la propia dignidad de nuestro Estado de Derecho. Hablaba entonces de una \u00abventana de oportunidad\u00bb, de un momento parlamentario decisivo en el que la Comisi\u00f3n de Trabajo, Econom\u00eda Social, Inclusi\u00f3n, Seguridad Social y Migraciones del Congreso ten\u00eda en sus manos la capacidad de transformar d\u00e9cadas de desprotecci\u00f3n en una soluci\u00f3n de justicia material.<\/p>\n\n\n\n

Hoxe, tras a sesi\u00f3n do Pleno do Congreso celebrada o pasado 11 de xu\u00f1o de 2026, esa xanela parece terse pechado dun portazo, deixando tras de si un ronsel de perplexidade, indignaci\u00f3n e unha profunda sensaci\u00f3n de inseguridade xur\u00eddica. O que deb\u00eda ser o acto final dun consenso longamente traballado converteuse nun escenario no que os intereses partidistas e os erros t\u00e9cnicos prevaleceron sobre os dereitos da cidadan\u00eda.<\/p>\n\n\n\n

O espellismo do Ditame da Comisi\u00f3n<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Para comprender a magnitude do agravio, c\u00f3mpre analizar o que estivemos a piques de lograr. O Ditame, emitido pola Comisi\u00f3n o 1 de xu\u00f1o, representaba un avance t\u00e9cnico e social sen precedentes. Aquel texto, froito de intensas negociaci\u00f3ns e dun extenuante labor did\u00e1ctico por parte dos colectivos afectados, incorporaba melloras substanciais que permit\u00edan albiscar unha sa\u00edda digna para todas as persoas.<\/p>\n\n\n\n

El Dictamen propon\u00eda una nueva Disposici\u00f3n Transitoria Cuadrag\u00e9sima S\u00e9ptima en el Texto Refundido de la Ley General de la Seguridad Social que establec\u00eda reglas claras. En su apartado cuarto, fijaba un coeficiente de mejora para la conversi\u00f3n de los derechos econ\u00f3micos acumulados en periodos cotizados que, si bien no alcanzaba el \u00aba\u00f1o por a\u00f1o\u00bb solicitado, ofrec\u00eda una base de c\u00e1lculo para evitar la indigencia de las futuras pensiones.<\/p>\n\n\n\n

M\u00e1is importante a\u00ednda era o apartado quinto do devandito ditame, que establec\u00eda un beneficio vital para as persoas mutualistas maiores de 52 anos \u2014a 31 de decembro de 2026\u2014: o c\u00f3mputo de cada mes de alta na mutualidade como un mes de alta no RETA, para os exclusivos efectos de determinar a porcentaxe aplicable \u00e1 base reguladora. Esta medida era a t\u00e1boa de salvaci\u00f3n para quen, por raz\u00f3ns biol\u00f3xicas, xa non disp\u00f3n de tempo para reconstru\u00edr unha carreira de cotizaci\u00f3n no sistema p\u00fablico. Era, en definitiva, o reco\u00f1ecemento do esforzo contributivo de toda unha vida.<\/p>\n\n\n\n

A xornada do 11 de xu\u00f1o: Cando a pol\u00edtica ignora \u00e1s persoas<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Por\u00e9n, o texto finalmente aprobado polo Pleno e remitido ao Senado sufriu unha mutilaci\u00f3n que desvirt\u00faa o esp\u00edrito da reforma. O funcionamento do sistema parlamentario, a mi\u00fado opaco para a cidadan\u00eda, permitiu que o acordado en Comisi\u00f3n se esfarelase no Pleno. Tres erros nas votaci\u00f3ns e unha preocupante dose de revanchismo pol\u00edtico pesaron m\u00e1is ca o benestar de miles de familias.<\/p>\n\n\n\n

O texto definitivo que agora viaxa ao Senado dil\u00fae as certezas do Ditame nun mar de ambig\u00fcidades regulamentarias. O coeficiente de mellora desapareceu e foi substitu\u00eddo, no apartado segundo da nova disposici\u00f3n transitoria 47.\u00aa, por un \u00abcoeficiente que se modular\u00e1 en funci\u00f3n dos anos en situaci\u00f3n de alta\u2026 tomando como referencia os par\u00e1metros que regulamentariamente se determinen\u00bb. Esta remisi\u00f3n ao regulamento constit\u00fae unha deixaci\u00f3n de funci\u00f3ns que traslada a decisi\u00f3n pol\u00edtica \u00e1 discrecionalidade administrativa e priva as persoas afectadas da seguridade xur\u00eddica que garante unha lei de rango superior.<\/p>\n\n\n\n

Unha an\u00e1lise comparativa da desprotecci\u00f3n<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A diferenza entre o Ditame e o texto final non \u00e9 meramente sem\u00e1ntica; \u00e9 unha cuesti\u00f3n de supervivencia econ\u00f3mica. Mentres o Ditame da Comisi\u00f3n trataba de blindar a situaci\u00f3n das persoas m\u00e1is vulnerables, o texto aprobado polo Pleno parece ter sido redactado para minimizar o impacto nas arcas p\u00fablicas \u00e1 custa da protecci\u00f3n social.<\/p>\n\n\n\n

A nova redacci\u00f3n elimina o texto que permit\u00eda que unha inmensa maior\u00eda accedese \u00e1 pensi\u00f3n m\u00ednima de xubilaci\u00f3n, a cambio de permitir a incorporaci\u00f3n de todas as persoas afectadas. Na pr\u00e1ctica, isto significa, ademais dunha enorme complexidade para o desenvolvemento regulamentario, que xa ningu\u00e9n ter\u00e1 garantida a pensi\u00f3n m\u00ednima, sen\u00f3n que cada unha das persoas que poidan incorporarse recibir\u00e1 aquilo que poida \u00abmercar\u00bb co seu fondo.\n\nIgn\u00f3rase as\u00ed que a maior\u00eda das persoas xubiladas non disp\u00f3n de fondo ou que moitas das afectadas o perderon por decisi\u00f3ns completamente alleas a elas e nas que non puideron participar: malos investimentos das mutualidades; reduci\u00f3ns dos fondos como consecuencia do paso a sistemas de capitalizaci\u00f3n individual; integraci\u00f3ns dunhas mutualidades noutras; ou, simplemente, decisi\u00f3ns de mutualidades que destinaron as cotas e os fondos das persoas mutualistas, as\u00ed como os beneficios obtidos con eles, a outras finalidades m\u00e1is lucrativas ou m\u00e1is interesantes para os seus negocios.<\/p>\n\n\n\n

\u00c9 incomprensible que unha lei que nace para corrixir unha situaci\u00f3n de desprotecci\u00f3n xerada baixo o amparo e o consentimento do Estado ignore precisamente a quen xa est\u00e1 a sufrir as consecuencias dese sistema errado. Como dic\u00eda en maio, a protecci\u00f3n das persoas xa xubiladas debe ser imperativa, non unha facultade potestativa que dependa de futuras e dubidosas \u00abprestaci\u00f3ns sociais\u00bb das mutualidades ou dos anos que poidan trocar cun fondo, na maior\u00eda dos casos, xa inexistente.\n\nIgualmente incomprensible \u00e9 que se pretenda actualizar as bases conforme ao IPC, obrigando a \u00abmercar\u00bb bases de 1996 ou 2006 ao prezo de 2026 e sen ter en conta as prestaci\u00f3ns non percibidas. Se, como vemos, o \u00fanico importante \u00e9 o capital, tampouco ten sentido limitar a posibilidade de subscribir un convenio especial e mercar \u2014agora si, sen comi\u00f1as\u2014 cotizaci\u00f3ns suficientes para garantir unha vellez digna, como establece a Constituci\u00f3n e da que goza o resto da cidadan\u00eda.<\/p>\n\n\n\n

A dignidade non se merca, pero, se me van obrigar a mercala, perm\u00edtanme endebedarme como mellor me pareza para poder acceder a ela. Como berraba hai xa moitos meses en Sevilla unha compa\u00f1eira, desde toda a s\u00faa desesperaci\u00f3n: \u00abNa mi\u00f1a fame mando eu!\u00bb.<\/p>\n\n\n\n

O Senado: A \u00faltima trincheira da confianza lex\u00edtima<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

O proceso lexislativo non rematou. O texto at\u00f3pase agora no Senado, e \u00e9 neste punto onde as persoas afectadas redobramos os nosos esforzos. Non pedimos privilexios; esiximos dereitos e a aplicaci\u00f3n do principio de confianza lex\u00edtima. Moitos profesionais optaron polo sistema mutualista porque era o marco legal vixente e estaba avalado polas instituci\u00f3ns. Se ese marco se revelou insuficiente, o Estado non pode desentenderse alegando que foi unha \u00abopci\u00f3n voluntaria\u00bb, cando esa opci\u00f3n se baseou nunhas expectativas de cobertura que o propio lexislador reco\u00f1eceu como erradas na exposici\u00f3n de motivos da propia proposici\u00f3n de lei.<\/p>\n\n\n\n

A indignaci\u00f3n tras o Pleno do 11 de xu\u00f1o \u00e9 o motor dunha loita que non vai cesar. O Senado ten a oportunidade de corrixir os erros do Congreso, de recuperar o esp\u00edrito do Ditame da Comisi\u00f3n e de dotar a pasarela de \u00abxustiza material\u00bb.<\/p>\n\n\n\n

Lexislen para a soluci\u00f3n, non para o conflicto<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

Non abonda con tramitar unha lei; c\u00f3mpre lexislar soluci\u00f3ns. Unha pasarela que nace con defectos t\u00e9cnicos que fan inviable unha soluci\u00f3n para as persoas de maior idade \u00e9 unha invitaci\u00f3n directa \u00e1 litixiosidade masiva. A orde xurisdicional social verase inundada de reclamaci\u00f3ns baseadas na vulneraci\u00f3n do principio de igualdade e na insuficiencia das prestaci\u00f3ns.<\/p>\n\n\n\n

Desde estas li\u00f1as, facemos un chamamento \u00e1s senadoras, aos senadores, \u00e1s deputadas e aos deputados para que act\u00faen con altura de miras. Te\u00f1en nas s\u00faas mans a posibilidade de corrixir un texto que, na s\u00faa redacci\u00f3n actual, \u00e9 unha sombra do que puido ser. A dignidade de miles de profesionais que contribu\u00edron ao desenvolvemento deste pa\u00eds non pode converterse en moeda de cambio nunha negociaci\u00f3n orzamentaria nin quedar condicionada por un erro de votaci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n

En maio pediamos unha pasarela xusta. En xu\u00f1o, tras ver como se esvaec\u00eda o consenso, esiximos que se restaure a decencia lexislativa. O momento \u00e9 agora, porque detr\u00e1s de cada artigo da lei hai vidas humanas que non poden agardar m\u00e1is.<\/p>\n\n\n\n

Se\u00f1oras e se\u00f1ores senadores e deputados, a maior\u00eda de vostedes, que si se ven beneficiados pola nova redacci\u00f3n, xa te\u00f1en garantida unha pensi\u00f3n m\u00e1is ca digna. Lexislen para as persoas afectadas.<\/p>\n\n\n\n

Artigo publicado en: https:\/\/www.lawandtrends.com\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marta G\u00f3mez Alvarez, decana del Ilustre Colexio da Avogac\u00eda de Ourense En el art\u00edculo publicado el pasado mes de mayo, titulado Una Pasarela Justa para no Dejar a Nadie Atr\u00e1s, defin\u00eda la situaci\u00f3n de los miles de profesionales mutualistas alternativos no como un conflicto sectorial, sino como un desaf\u00edo a la propia dignidad de nuestro Estado … <\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1715,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1714","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sin-categoria"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1714","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1714"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1714\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1719,"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1714\/revisions\/1719"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1715"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1714"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/icaourense.gal\/gl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}